Stok Türleri
A)Yığın Stokları: Malzemelerin tüketim veya satın alınmasından daha hızlı toplu halde satın alınması, üretilmesi veya taşınması yığın stoklarını oluşturur.
B)Hazırlık Stokları: Gerek duyulmadıkları halde satın alınan veya üretilen stoklardır.
C)Emniyet Stokları: Siparişlerin tedarikindeki muhtemel gecikmelerin göz önünde bulundurulması durumlarında fazladan tutulan stoklardır.
D)Süreç Stokları: Üretim ve dağıtım uzun süreli ve aşamalı olduğunda işletme içinde kaçınılmaz olarak bazı yarı mamullerin stokları oluşacaktır.
Stok Yönetimi
Gerekli hammadde ve diğer araç gerecin elde edildiği an ile ona ihtiyaç duyulan an arasında tampon olma fonksiyonudur.
Stok Yönetimi Yaklaşımları
1-İstatistiksel Stok Kontrolü: Belirsiz talep karşısında envanterdeki birimlerin sürekli fiziksel yeterliliğini sağlayacak şekilde geliştirilmiş karar kuralı yönetimlerini içerir.Her envanter için yeniden sipariş verme noktası belirlenir.
2-Malzeme İhtiyaç Planlaması: Nihai ürüne olan talebi karşılamak için gereken tüm malzeme ihtiyaçlarını, ana üretim programına dayalı olarak zaman boyutunda net ihtiyaçlara dönüştüren yöntemleri içerir.
Stok Maliyetleri
Stok yönetimi sistemlerinin seçimi veya sipariş verme politikalarının belirlenmesi amacıyla yapılacak değerlendirmelerde ve modellerde, sistemin çalışmasını belirleyecek değişkenlerin hesabı için kullanılan parametrelerdir.
1-Sipariş ve Hazırlık Maliyeti: Sipariş verileceği zaman ortaya çıkar.İşletme içinde üretilecekse de ürünün üretilmesi için gerekli aletlerin hazırlanması, gerekli formların doldurulması gibi maliyetler hazırlık maliyeti kapsamına girer.
2-Birim Satın Alma Maliyeti: Bir birim malı satın almak için katlanması gereken değişken maliyettir.İşletme maliyetlerini, hammadde maliyetlerini kapsamaktadır.
3-Elde Tutma Maliyeti: Bir birim stoğu bir zaman periyodu elde tutmanın maliyetidir.Depolama maliyetleri, yönlendirme, sigorta, çalınma, kırılma, amortisman, vergileri içerir.Sermayeyi stoğa bağlama sonucu katlanılan fırsat maliyeti.
4-Yoksatma Maliyeti: Müşteri bir sipariş verdiğinde talebi zamanında karşılanamamışsa yoksatma durumu oluşur.Bu durumda iki değişiklik ortaya çıkabilir.
A) Sipariş sonradan tekrarlanır: Satış kaydı yoktur.Fakat özel üretim ve nakliyeden doğan masraflar vardır.
B) Sipariş tekrarlanmaz:Satış olanağı kaybolmuş.Sadece bu satıştan elde edeceğimiz kar değil aynı zamanda gelecek satışları ve müşteri güvenini yitirmiş oluruz.
Stok Kontrolü ve Sağladığı Faydalar
Stok Kontrolü
Stok miktar ve çeşitlerinin işletmenin tedarik, üretim, satış ve mali imkanlarına göre en rasyonel ve ekonomik bir şekilde belirlenmesi ve yönetimidir.
Stok Kontrol Sisteminin Sağladığı Faydalar
-Üretim faaliyetlerinin düzenli yönetimi sayesinde boş beklemeler, yığılmalar azalır.
-İnsan, makine ve malzeme kullanımında etkinlik
-Stok gereksinimini önceden belirleneceğinden sağlıklı finans yönetimi
-Tedarik, satış masrafları azalır
-Daha gerçekçi üretim programı
-Maliyet muhasebesi kayıtları doğru tutularak üst yönetime en doğru bilgiler iletilir
Stok (Stock)
Gelecekte duyulabilecek talebi karşılamaya yönelik olarak malların biriktirilmesidir. Stok kavramı ile mal ve hizmet üretimi ve satışı için gerekli olan malzemeler (fiziki varlıklar) kastedilmektedir.
Envanter (Inventory)
Stokların yanı sıra makine vb. demirbaş malzemeleri de içerir ve genellikle parasal olarak ifade edilir.